CMR Жол жүктер келісімі — Толық нұсқаулық
CMR жөнелту жазбасы — әрбір халықаралық автокөлік жүк тасымалының тасымалдау шарты. Оны дұрыс толтырмау жүкті шектеусіз жауапкершілік дауларына ұшыратуы мүмкін — ал жоқ CMR талаптың бірден тоқтауына әкелуі мүмкін.
Тасымалдаушының жауапкершілік шегі
8.33 SDR/кг
Зарар талабының мерзімі
7 күн
Шығарылған CMR көшірмелері
3 түпнұсқа
Конвенция
CMR 1956 (Женева)
CMR Жолдарын жол-жол толтыру
Қай бөлімге қатысты екенін көру үшін бөлімді таңдаңыз, оны кім толтыратынын және жүк тасымалдау агенттері не тексеруі керектігін қараңыз
Жөнелтуші 1 жолды (жөнелтушінің аты/мекенжайы), 2 жолды (алушының аты/мекенжайы), 3 жолды (жеткізу орны/күні), 4 жолды (жүкті қабылдау орны және күні), 5 жолды (қосымша құжаттар), 6 жолды (белгілер және нөмірлер), 7 жолды (жүк бірліктерінің саны) толтырады. Жөнелтуші ретінде әрекет ететін жүк тасымалдау агенті алушының мекенжайы толық екенін қадағалауы керек — толық емес мекенжайлар жүкті қабылдаудан бас тартуға және демереджге әкеледі.
1 жол: Жөнелтуші
2 жол: Алушы
3 жол: Жеткізу орны
4 жол: Жүкті қабылдау орны
CMR жол тасымалын қандай ретпен толтыру керек
CMR жөнелтілген жүк құжатында 25 нөмірленген жолша бар. Әрқайсысы жөнелтушіге, тасымалдаушыға немесе алушыға арналған. Оларды дұрыс ретпен толтыру даулардың алдын алуға, жауапкершілік жағдайыңызды қорғауға және тауарларды алудан жеткізуге дейін заңды түрде қамтамасыз етуге көмектеседі.
Step 1
Жөнелтуші, алушы және жеткізу мәліметтерін толтыру (1–5 жолшалар)
1-жолша: жөнелтушінің (жүк иесінің) толық заңды атауы мен мекенжайы. 2-жолша: алушының толық заңды атауы мен мекенжайы — хабарландырушы емес, тауарларды заңды түрде қабылдайтын тұлға. 3-жолша: жеткізу орны мен күні (қала немесе нақты мекенжай; брондау кезінде белгісіз болса, 'Кейін хабарланады' деп жазып, жөнелту алдында жаңарту керек). 4-жолша: тауарларды қабылдау орны мен күні — жүк тиеу мекенжайы, пошта индексі қоса. 5-жолша: CMR-ға қосылған құжаттар тізімі, мысалы, орау тізімі, шығу тегі куәлігі, экспорттық лицензия немесе кеден транзиті құжаты (T1/TIR). 1–4 жолшалардағы дұрыс мекенжайлар өте маңызды — CMR жеткізу құқығы болып табылады және алушының қате мекенжайы тасымалдаушының жеткізу қатесіне байланысты талап-арыздан қорғау құралы болып табылады.
Step 2
Тауарларды дәл сипаттау — белгілер, ораулар, салмақ (6–12 жолшалар)
6-жолша: ораулардағы белгілер мен нөмірлер — оларды орау тізімі мен жүктегі тасымалдау белгілерімен дәл сәйкестендіру керек. 7-жолша: ораулардың саны. 8-жолша: орау әдісі (паллеттер, жәшіктер, бөшкелер, үйінді). 9-жолша: тауарлардың сипаты — жүкті анықтауға жеткілікті сипаттама болуы керек. Қатаң жүктер үшін 9-жолшада ADR талаптарына сәйкес UN нөмірі, дұрыс тасымалдау атауы, орау тобы және сыныбы болуы керек. 10-жолша: статистикалық нөмір (кеден талап етсе, HS тарифтік коды). 11-жолша: жалпы салмақ килограмммен. 12-жолша: көлем куб метрмен. 11-жолшадағы дұрыс емес салмақ салмақ өлшеуіштерде мәселе тудырады және талап-арыз жағдайында тасымалдаушының жауапкершілік есептеулеріне әсер етеді — CMR жауапкершілікті жалпы салмақтың әр килограмына 8.33 SDR-мен шектейді.
Step 3
Тасымалдау нұсқаулары мен алымдарын енгізу (13–15 жолшалар)
13-жолша: тасымалдаушыға жөнелтушінің нұсқаулары — температуралық талаптар, өңдеу ескертпелері, кеден нұсқаулары, хабарландыру талаптары немесе жеткізу шектеулері. Бұл нұсқаулар тасымалдаушы үшін міндетті. Егер тасымалдаушы оларды орындай алмаса (мысалы, температуралық бақылаулы тасымалдау қолжетімсіз болса), ол дереу хабарлауы керек. 14-жолша: жеткізу кезінде төлем (COD) сомасы — қолданыста болса, тасымалдаушы тауарларды босату алдында бұл соманы алушыдан жинауы керек. 15-жолша: тасымалдау алымдары — фрахт алдын ала төленгені (жөнелтуші төлейді) немесе жинақтама (алушы төлейді) екенін көрсетіп, барлық келісілген алымдарды, соның ішінде жанармай үстемесі, жол ақысы қосымшалары мен сақтандыруды тізімдеу керек. 15-жолшадағы анық емес төлем шарттары экспедиторлар мен тасымалдаушылар арасындағы даулардың жиі кездесетін себебі болып табылады.
Step 4
Арнайы келісімдер мен сақталған құқықтарды белгілеу (16–21 жолшалар)
16-жолша: кезекті тасымалдаушылар — егер тасымалдау бірнеше тасымалдаушыны қамтитын болса (мысалы, жол тасымалдаушысы жол бойында басқа тасымалдаушыға тапсырса), оларды осында тізімдеу керек. Барлық кезекті тасымалдаушылар CMR бойынша бірлескен жауапкершілікте болады. 17-жолша: кедергі туындаған жағдайда тасымалдаушының нұсқаулары. 18–19-жолшалар: жөнелтуші мен тасымалдаушы арасындағы басқа жағдайларды қамтымайтын арнайы келісімдер. 20-жолша: кеден баждарын кім төлейтінін растау. 21-жолша: белгіленген қала, күн. Бұл бөлімдер қарапайым жөнелтулер үшін көбінесе бос қалдырылады, бірақ көп тасымалдаушылар немесе кедендік кепілдікпен жүретін тасымалдаулар үшін заңдық маңызы зор.
Step 5
Тасымалдаушы жүкті тексеріп, сақталған жазбаларды жасайды (23-жолша)
Бұл CMR процесінің ең маңызды сәті. Тасымалдаушының жүргізушісі жүктерді қабылдауға келгенде, орау жағдайын, белгілер мен нөмірлерді, ораулардың санын және жалпы салмақты (өлшенетін болса) тексеруі керек. 23-жолша — сақталған жазбалар өрісі — тасымалдаушының қабылдау кезінде көрінетін кез келген айырмашылықты немесе зақымды белгілеуінің жалғыз мүмкіндігі. Егер тасымалдаушы сақталған жазбаларсыз қол қойса, ол тауарларды көрініп жатқан жақсы жағдайда және көрсетілген мөлшерде қабылдағанын заңды түрде мойындаған болып саналады. Тасымалдаушы ораудың зақымдалғанын, ораулардың жетіспегенін немесе мөрдің сынғанын белгілемесе, кейінірек осы ақауларға негізделген талап-арызға қарсы дауласа алмайды. Жүк экспедиторлары өз тасымалдаушыларын 23-жолшаны дұрыс пайдалануға үйретуі керек — нақты емес сақталған жазбалар ('орау тексерілмеді') мүлдем болмағаннан жақсы.
Step 6
3 түпнұсқаны шығару — жөнелтушіге, тасымалдаушыға және жүк көшірмесі
CMR конвенциясы жөнелтілген жүк құжатының 3 түпнұсқасын талап етеді, олар түспен ажыратылады: бірінші түпнұсқа (қызыл) жөнелтушіде қалады; екінші түпнұсқа (көк немесе жасыл) тауарлармен бірге жүреді және жеткізу кезінде алушыға тапсырылады; үшінші түпнұсқа (көк) тасымалдаушыда қалады. Төртінші көшірме (сары немесе қызғылт) көбінесе жүк экспедиторының жазбалары үшін жасалады, бірақ бұл CMR конвенциясы талап етпейді. Барлық 3 түпнұсқа жөнелту алдында жөнелтуші мен тасымалдаушының қолтаңбасымен расталуы керек. Егер алушы жеткізу кезінде тауарлардың зақымдалғанын немесе жетіспегенін байқarsa, ол жеткізу көшірмесіне (көк) сақталған жазбаларды жазып, қол қойып, оны тасымалдаушыға қайтаруы керек — бұл кейінгі талап-арыз үшін дәлел болып табылады.
CMR жауапкершілігінің негізгі ережелері
CMR конвенциясына (Женева, 1956) және 1978 жылғы Хаттамаға сәйкес, CMR мүше-мемлекеттері арасындағы халықаралық автокөлік тасымалына қатысты барлық ережелер.
Тасымалдаушының жауапкершілік лимиті
8.33 SDR/кг
Жалпы салмақ, декларацияланған құн емес
Көрініп тұрған зақымдау бойынша талап
7 күн
Жеткізу күнінен бастап
Көрінбейтін зақымдау бойынша талап
21 күн
Жеткізу күнінен бастап
Заңи іс жүргізу мерзімі
1 жыл
Қасақана жасаған жағдайда — 3 жыл
Тасымалдаушының жауапкершілігі және лимитті бұзу жолдары
Килограммға 8.33 SDR
CMR 23-бабына сәйкес, тасымалдаушының тауардың жоғалуы немесе зақымдануы үшін жауапкершілігі тауардың жоғалған немесе зақымданған жалпы салмағының әр килограмына 8.33 арнайы құқықтық құрал (SDR) мөлшерінде шектеледі — жөнелтілім немесе бірлік бойынша емес. 2024 жылы 1 SDR ≈ €1.15, яғни лимит шамамен €9.60/кг құрайды. Мысалы, €50,000 құны бар 1,000 кг электроника палеті үшін CMR лимиті тек €9,600 — шын мәнінен аз бөлігі. Лимитті бұзу үшін: (1) жөнелтуші 22-тармақта қызығушылық құнын көрсетіп, тиісті үстеме ақыны төлеуі керек — осы жағдайда тасымалдаушы декларацияланған құнды төлейді; немесе (2) тасымалдаушының қасақана немесе тең дәрежедегі кінәлі әрекеті дәлелденсе, барлық лимиттер жойылады. Жүк сақтандыруы CMR лимиттері мен тауардың шын құны арасындағы айырманы жабады.
Зақымдау бойынша талаптар — сақтандырулар мен мерзімдер
Жеткізу кезінде ескерту жасау, талапты 7 күн ішінде беру
Көрініп тұрған зақымдау (жеткізу кезінде байқалатын) үшін: алушы жеткізу CMR көшірмесін қол қоймас бұрын жазбаша сақтандырулар жасауы және жеткізуден кейінгі 7 күн ішінде тасымалдаушыға жазбаша талап беруі керек. Егер алушы CMR-ді сақтандыруларсыз қол қойса, жеткізу толық және жақсы жағдайда жүзеге асырылған деп саналады — тасымалдаушы көрініп тұрған зақымдау үшін жауапкершіліктен босатылады. Көрінбейтін зақымдау (жеткізу кезінде байқалмайтын) үшін: алушы жеткізуден кейінгі 21 күн ішінде жазбаша сақтандырулар беруі керек. Кідіріс үшін: жазбаша сақтандыру жеткізуден кейінгі 21 күн ішінде берілуі керек. Егер бұл мерзімдер өтсе, талап жойылады — ешқандай еркіндік жоқ. Жөнелтуші ретінде әрекет ететін экспедиторлар жүк алушы қоймаларға тауарды дереу тексеріп, жүргізуші кетпей тұрып CMR-ге зақымдауды белгілеуді тапсыруы керек.
e-CMR — сандық жөнелту құжаты
Қағаз CMR-мен заңды түрде тең
CMR-ге қосымша Хаттама (2008) барлық CMR қол қойған елдер үшін қағаз түпнұсқалармен заңды түрде тең сандық CMR (e-CMR) қолдануға мүмкіндік береді. e-CMR платформалары нақты уақытта деректерді енгізуге, GPS-пен байланысты жеткізу дәлелдеріне, сандық қолтаңбаларға және автоматты уақыт белгілеуге мүмкіндік береді — сақтандыруларды қашан жасалғаны туралы дауларды жоюға көмектеседі. 2024 жылға қарай ЕО-ның басты мүше-мемлекеттерінің көпшілігі e-CMR хаттамасын ратификациялады. Экспедиторлар үшін негізгі артықшылық: e-CMR тексерілетін аудит жолы жасайды — платформа әр енгізуді уақыт белгілесе, тасымалдаушы кейінірек сақтандыруларды жасағанын (немесе жасамағанын) жоққа шығара алмайды. e-CMR қолданған кезде екі тараптың жүйелерінің өзара әрекеттесуіне және платформаның Қосымша Хаттамаға сәйкес келуіне көз жеткізіңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Келесі жүгіңізді мінсіз жоспарлаңыз.
Тегін бастаңыз. Кредиттік карта қажет емес. Орнату қажет емес.